Monday, March 29, 2021

Wesens filmontleding-kompetisie: "Wesens is like nothing you have ever seen in Afrikaans", said Leon van Nierop and rated the film as one of his Top 10 films of 2020.

 



Jy kan R10 000 wen met die Karoo Wetenskapfiksiefilm – WESENS!

 

Die wetenskapfiksiefilm WESENS gee filmliefhebbers nou die geleentheid om groot kontantpryse te wen met 'n eerste van sy soort filmontleding-kompetisie.

 

Die skeppende agentskap The Suits en LitNet is opsoek na ’n kritiese ontleding van WESENS – die veel bekroonde Karoo-Sci-Fi-film – wat in Oktober verlede jaar in Suid-Afrikaanse bioskope vrygestel is, en nou eksklusief beskikbaar is op DStv se BoxOffice.

 

Vir die kompetisie is hulle opsoek na meer as ’n konvensionele filmresensie. Wat hulle na soek is 'n kritiese ontleding waar jy die temas en simboliek in die film ondersoek en jou insigte en interpretasie daarvan deel.

 

Dit is nie nodig om die storielyn van die film te herhaal in jou ontleding nie, fokus meer op die metafore en filmtegnieke wat gebruik is en hoe dit als bydra tot jou interpretasie van die temas, simboliek en uiteindelike boodskap van die film.

 

Die kompetisie is oop vir skoliere, studente en filmliefhebbers. Die kritiese ontleding van die film moet tussen 500 en 1200 woorde lank wees. Stuur jou inskrywing aan izak@litnet.co.za met die woord “Wesens” duidelik in die onderwerplyn.

 

Kontantpryse sluit in R10 000 vir die eerste prys, R3 000 vir die tweede prys en R2 000 vir die derde prys. Inskrywings moet LitNet voor of op 9 Mei 2021 bereik om in aanmerking te kom vir die pryse.

 

Nog opwindende nuus is dat die bekroonde Suid-Afrikaanse skrywer en rolprentresensent, Leon van Nierop, ook een van die beoordelaars is van hierdie unieke filmontleding-kompetisie!

 

Besoek LitNet of die WESENS-webwerf vir meer inligting. Ons sien uit na jou interpretasie van die eerste Suid-Afrikaanse Karoo wetenskapfiksiefilm – WESENS!

 

Vind die WESENS-lokprent vir DStv BoxOffice hier.

 The cast of this first-of-a-kind Karoo Sci-Fi film includes renowned South African actors, such as Albert Maritz (Griekwastad, Fynskrif, Trackers), Pietie Beyers (Binnelanders, Vergeet My Nie) and Morné Visser (The Kissing BoothThe HarvesterDis ek, Anna). The film also includes fresh new faces such as Randy Januarie (Projek Dina, Die Sentrum), Rayno von Schlicht and Conradie van Heerden (Fynskrif, Sara se Geheim).

Tuesday, March 2, 2021

Moles by die Rugbyklub

 


Om die volledige boek aanlyn te lees kliek hier.

Musiek pols deur die luidsprekers die oomblik wat Chris die klub binnestap. By die toonbank sit Johan en Neels, elkeen met ‘n koue bier in die hand.

“Hoesit, Hoesit!” groet hy bo die lawaai uit.

“Welkom. Ek kan nie glo jy waag dit om jou gesig hier te wys nie?” sê-vra Johan snedig.

“Kyk Tjom, ek het nie hier na toe gekom om deur jou beledig te word nie.” Antwoord Chris verdedigend. Hy weet sommer waarheen hierdie gesprek gaan. Fok, hy het al genoeg van almal se ‘raad’ gehad.

‘Theunsie!’ roep Jannie van agter die oomblik toe ‘n liedjie van Theuns Jordaan begin speel. “Sit hom harder, Bertman!” roep hy bo die lawaai van die stampvol klubhuis uit en sekondes later blêr Theuns se stem nog harder deur die luidsprekers: “Ek voel die koue, ek voel die vuur. Dit vreet my stuk stuk op…” weergalm die sanger se stem. Asof hy bewus is van die onheil wat besig is om daar uit te broei.

Chris weet sommer hierdie aand gaan lelik uitdraai wanneer van die bloedbelope oë na hom draai. Die drankies loop al vroeg en nou, na die eindfluitjie geblaas het is almal goed besope. Dit voel of Theuns met hom praat… hy voel die vuur. Beslis. So stuk stuk vat dit hom ook.

“Wat kan ek vir jou kry Chris!” vra Bertman en verbreek so sy morbiede gedagtes.

“’n Yskoue bier Bert, asb!” beantwoord Chris. Sy mond is kurkdroog, selfs na die liters water wat hy alreeds gesluk het. Een bier dan is hy weg, belowe hy homself. 

“Jy weet jy het ons die game gekos, nè tjom.” Skree Johan en bier stort uit sy glas. Koppe knik in eenstemming.

Ag voetsek’ dink Chris. Ja, hy weet. Flip weet. Moet die mense dit so invryf. Die kastyding deur spanmaats en toeskouers na die wedstryd sal hom lank bybly.  By die huis wag sy pa ook nog. Die rede dat hy eers ‘n lafenis kom soek het. Vrek weet, hy gaan dit nodig kry.

“Vir ‘n senter het jy maar pap in jou hande. Ek hoop die afrigter het jou bas gefire!” Neels is bloedrooi in die gesig en alreeds onvas. Verbete klou hy aan die kroegtoonbank se rant vas. Of hy die grafitasie kompetisie met die aarde gaan wen is ‘n ope vraag maar Chris gaan nie nou daaroor wonder nie. 

“Nee,” is al wat Chris uitkry. Die volgende oomblik word hy hard gestamp van agter af. Die woorde sissende toe Twakkie voor hom kom staan. “Jy is ‘n Bliksem!” kry hy ‘n spoeg-sproei in sy gesig. Twakkie vul sy hele gesigsveld so naby is hy aan hom. Drankwalms omhels sy sintuie met elke uit blaas. Hy en Twakkie kom al ‘n lang pad maar vandat Chris gekies is vir die plaaslike span het Twakkie teen hom gedraai. Hulle was lank kompeterend maar toe Chris gekies is, was dit die laaste strooi van hul vriendskap. Twakkie glo dat sy pa, Chris Rheedeman Snr, President van die Kontrei Rugby Federasie, daarmee iets te doen het maar hy het daardie posisie verdien. Dit is, tot vandag toe.

“Ek sou ‘n beter spel gespeel het vandag. Heng, ons sou gewen het. Maar nee toe mors jy daai bal. Die drie was letterlik vir jou gegee. Al wat jy moes doen was om die donnerse bal oor die lyn te kry. Maar nee, wat doen Chris Parravis? Hy laat val die bal en skop die bal uit.” Chris word weer gestamp en hy retireer vinnig, verloor amper sy balans. Sy skouer kloppend.

“Vertel hom, Twakkie!” skree Johan hier langs hom en sy ore tuit. Stilte daal oor die klubhuis, die musiek nou sagter gestel en Chris behou Twakkie se doodse kyk. Hy weet hy het gefouteer. Dit was die laaste paar minute van die spel en die ander span het voor geloop. Hy kon dit verander het toe die geleentheid mooi in sy hande geval het maar toe verloor hy die bal, en skop dit oor die lyn as ‘n laaste beweging. Die ander span het gewen met twee punte. Hy het geweet hy sal die dorpsmense moet ‘face’ maar hy het nie gedink hulle sal hardhandig raak nie. Die kyke vertel hom dat hy ‘n loesing vanaand gaan kry. Daar sal ook geen hulp wees nie. Hy sal hier moet uit kom. So gou moontlik. Die probleem was dat sy pad toegemaak is deur mense wat hom nou as melaats bestempel. Almal is goed die bliksem in vir hom. Toe die eerste vuis hom tref en Chris op sy knieë beland weet hy dat dit nie mooi gaan uitdraai nie. Houe reën op hom neer en ongeag hoe hy probeer keer, tref dit hom soos hael korrels.

“Wat gaan hier aan?” bulder ‘n vreemde stem. Die houe reën stop en almal draai na die persoon wat in die deuropening staan.  Fluister stemme bereik Chris waar hy op die vloer lê. Daar is nie ‘n plek wat nie seer is nie maar hy strompel op en leun teen die toonbank. Daar staan niemand anders as die Kaptein van die wenspan nie.

Stilte omvou die gehoor toe nog spelers by die man aansluit. ‘n Moses paadjie verskyn soos wat hulle deur die mense stap om tot voor Chris te stane te kom. Die Kaptein gee hom een kyk en gee ‘n slu glimlag. “Dankie vir die great game, mater.” Pandemonium breek los en Chris staar na die spulletjie.

“Drink boet.” Roep Bertman bo die lawaai en sit weer die musiek harder.

“Cheers.” Roep hy nou ewe rustig terwyl hy die bottel lig. Te bly vir die verandering van fokus en slaan ‘n sluk van die yskoue bier weg.    

Kopiereg Lynelle Clark

Vir boekbestellings kontak my by lynelle@kreativcollectiv.com

Tuesday, February 16, 2021

INK DIG & SKRYFKOMPETISIE 2021 – 15 Februarie 2021 – 30 Junie 2021


Ink Skryf in Afrikaans (www.ink.org.za) bied vanjaar weer ‘n dig- en skryfkompetisie aan waarvan die beste gedigte en kortverhale in spogbloemlesings opgeneem gaan word, naamlik INKSPRAAK 2, INKSPRAAK 2 SKOLIERE EN INKSPRAAK 2 KORTVERHALE.

Die Taalmonument (Groen Gallery) http://www.taalmuseum.co.za/groen-galery/  is een van ons hoofborge en die top twaalf inskrywings sal in 2022 in hulle tuin uitgestal word. Maroela Media is ons mediaborg.

Die hoofdoel van hierdie kompetisie is die bevordering van gehalte poësie en kortverhaalkuns in Afrikaans. Besoek gerus die webtuiste(www.ink.org.za) om meer oor INK te lees.

Reëls:

1.Die kompetisie is oop vir alle persone van enige ouderdom. Hierdie is ‘n internasionale kompetisie en nie slegs vir INK-lede nie. Inskrywings word per e-pos gestuur, maar deelnemers is welkom om ‘n gratis profiel op die INK-webtuiste ( www.ink.org.za ) te registreer.

2. Slegs oorspronklike Afrikaanse gedigte en kortverhale van deelnemers mag ingeskryf word.

3. Geen gedigte of kortverhale waarop reeds kopie- of enige ander regte deur enige buitestaander gehou word, mag sonder die skriftelike toestemming van die sodanige party ingeskryf word nie. Deelnemers aan hierdie kompetisie en/of hulle ouers/voogde vrywaar die aanbieders van die kompetisie van enige eise of ongeopenbaarde aansprake van enige aard wat mag ontstaan uit die deelname.

4.1 Volwasse digters kan soveel inskrywings instuur as wat hulle wil. Daar is geen beperking op die hoeveelheid nie.
Die inskrywingsfooi beloop R30 per gedig.

4.2 Skoliere kan soveel gedigte en/of kortverhale instuur as wat hulle wil. Daar is geen beperking op die hoeveelheid nie.
       Die inskrywingsgelde beloop R30 per gedig en R50 per kortverhaal (woordtal: 1 000 tot 1 500 woorde per kortverhaal).

4.3 Skrywers het ’n oop tema. Inskrywings is onbeperk en skrywers kan soveel verhale instuur soos hulle verkies.
       Inskrywingsgeld beloop R50 per kortverhaal.

Inskrywingsgeld word in die volgende rekening inbetaal met die digter se naam en van as verwysing:

FNB – Modimolle
Ink in Afrikaans
Besigheidsrekening
Rekeningnommer: 625 885 95036
Takkode: 260 247

Stuur asseblief ’n bewys van betaling saam met jou inskrywings na skryfafrikaans@ink.org.za

Die afdelings waarvoor ingeskryf kan word, is soos volg: (hoeveelheid in elke afdeling onbeperk)

Afdeling A: Ballade
Afdeling B: Elegie
Afdeling C: Sonnet
Afdeling D: Vrye vorm en rym

(Deelnemers kan self kies of hulle byvoorbeeld onder Sonnet ‘n Italiaanse, Franse of enige ander tipe sonnet wil inskryf.)

5. Die inhoud van die gedigte en kortverhale mag oor enige onderwerp handel. Gedigte en verhale moet in algemeen beskaafde Afrikaans wees.
Taalvermenging word slegs aanvaar indien dit in die konteks van die boodskap wat die digter wil oordra, verantwoordbaar is.
Gedigte wat laster en/of onwelvoeglike taal bevat, sal nie vir beoordeling aanvaar word nie.

6. Gedigte mag nie langer as 20 versreëls elk wees nie.

7. Elke inskrywing moet gestuur word in ’n aparte Microsoft Word-dokument na die volgende e-posadres:
 skryfafrikaans@ink.org.za

– Die onderwerp (subject) van die e-pos moet duidelik gemerk wees: Ink Kompetisie 2021 + die digter se naam en van.
– Elke gedig moet van ‘n titel (in bold) voorsien word.
– Font: Arial
– Groot: 10 punte
– Kleur: Swart op wit agtergrond
– Spasiëring: Enkel
– ‘n Oop lyntjie moet tussen strofes gelaat word
– Moenie elke versreël met ‘n hoofletter begin nie, behalwe as die gedig doelbewus so geskryf is
– Moenie foto’s of prentjies aanheg nie
– Gedigte met lang verduidelikings onderaan sal gepenaliseer word. ‘n Kort verwysing na ‘n woord of term (bv. ‘n Latynse frase) is wel toelaatbaar.

8. Die volgende inligting moet onderaan elke gedig/kortverhaal verskyn:

– Die skrywer/digter se naam en van;
– Die dorp/stad waar hy/sy woonagtig is;
– Die kontaknommer en e-posadres van die skrywer/digter; en
– Die afdeling waaronder die betrokke gedig ingeskryf word.
– Die inskrywing moet duidelik gemerk wees: Volwassenes of Skoliere / Kortverhale.

(Let wel: Deelnemers se name en adresse sal nie aan die beoordelaars getoon word nie. Alle beoordeling word anoniem hanteer.)

9. Beoordeling:

– ‘n Onafhanklike paneel wat die INK moderators, Karen Zoid, die bekroonde skrywer Jackie Nachtegaal en dr. Douwlina du Plessis insluit, beoordeel die inskrywings. Die beoordelaars se besluit is finaal, en geen verdere korrespondensie sal gevoer word nie.

10. Die beoordelaars behou die reg voor om, indien daar na hulle mening te min inskrywings is, of as die standaard nie hoog genoeg is nie, geen wenner in daardie spesifieke afdeling aan te wys nie.

11. Die prysgeld beloop soos volg:

Algehele Wenners : R3,000 (Totaal R9 000,00) + ’n trofee
Naaswenners : R2,000 (Totaal R6,000)
Afdelingspryse: (Slegs by gedigte) : R1,000 elk (Totaal R8,000)

12. Die beste gedigte en kortverhale wat aan die beoordelaars se standaarde voldoen, word in die onderskeie publikasies gepubliseer. Weens hierdie rede gee deelnemers toestemming vir publikasiereg aan INK asook die uitgewers ten opsigte van die gebruik en publikasie van enige gedigte/kortverhale wat vir hierdie kompetisie ingeskryf word.

13. Prysuitdeling: Die bekendmaking van die wenners, die oorhandiging van die pryse en die bekendstelling van die bloemlesings INKSPRAAK 2 sal tydens die jaarlikse INK gala aand in November 2021 geskied. Kort daarna sal die wenners ook op sosiale media bekend gemaak word.

14. Die sluitingsdatum vir inskrywings is 30 Junie 2021. Geen laat inskrywings sal aanvaar word nie, ten einde die beoordelaars genoeg tyd te gee om deur al die inskrywings te werk.

15. Navrae kan gerig word aan skryfafrikaans@ink.org.za

Tuesday, February 9, 2021

Kortverhaal: Die vrou by die hek.


“Wie lui die klokkie alweer?” gil Pa beduiweld uit die kamer. Vandag is nie ‘n goeie dag vir hom nie. Laasnag het gepaard gegaan met pyn wat veroorsaak het dat niemand in die huis kon slaap nie. Ma is kliniek toe vir haar kroniese medisyne.

 “Ek sal gaan kyk, Pa.”

“As dit ‘n bedelaar is, jaag hulle weg. Ons het genoeg probleme van ons eie.”

 “Ja, Paps.”

 

“Wanneer jy klaar is, bring my ‘n koffietjie, Engela.”

 

“Ja, Pappie.” Haastig loop ek die gang af en struikel amper oor die stofsuierpyp. Vies skuif ek die masjien eenkant toe. Nog ‘n werk wat vir my wag. Ek self is verby moeg. Wanneer Pa nie slaap nie, slaap niemand in die huis nie. Dit gaan nou al so aan sedert Maandag. Al wat Dokter Barkhuizen sê is dat dit erger sal word. Daar is niks meer wat hulle vir Pappie kan doen nie. Ons moet dit nou net gemaklik maak vir hom, het die dokter aanbeveel.

 

Barkhuizen het vir my ‘n ligte slaappil gegee, maar sover kon ek dit nog nie drink nie. Die gevaar dat ek nie sou wakker word wanneer Pappie of Mammie roep, my motivering.

Ek loer versigtig by die sitkamervenster uit. Die kantgordyn is lankal gedaan, maar ek weet al waar om te staan om nie sigbaar te wees van die straat se kant af nie. Dit gee my ‘n goeie uitsig oor die versorgde voortuin - gelukkig een werk wat ek nie hoef te doen nie.

 

By die skuifhek staan ‘n vrou. Van dié afstand kan ek nie haar hele profiel sien nie, maar sy lyk verslons. Ek skuifel na die volgende venster en loer weer uit. Die klokkie dawer deur die stilte en die vrou kyk onseker om haar maar beweeg nie.

 

“Engela, hoekom het jy nog nie geantwoord nie?” gil pa weer. Sy stem is bewerig.

 

“Ek maak net seker wie dit is, Pa.”

 

“Wel?” vra hy, maar ek antwoord nie.

 

Nou kan ek haar mooi sien en my hart pluk. Die vrou lyk bekend. Weer lui die klokkie, twee-drie-keer. Ek sluit haastig die voordeur oop, dan die ysterhek voor ek die paadjie afstap en nader beweeg. Haar blondekrulle het lanklaas ‘n kam gesien, of ‘n sny. Die rooi sweetpaktrui hang slonserig aan haar skraal skouers. Ek skat ons moet omtrent dieselfde ouderdom wees. Van nader is haar vel bruin en leeragtig van blootstelling. Versigtig stap ek nader.

 

“Middag.”

 

“Het Mevrou vir my kos? Ek het lanklaas geeët.”

 

“Ek het nie veel in die kas nie, maar ek kan vir jou ‘n broodjie maak.”

 

“Enige iets, Mevrou. Ek het drie dae laas geeët. Miskien ietsie ekstra vir die man ook.”

 

Ek weet om nou toebroodjies maak is moeilikheid soek, maar ek draai nietemin om. Pa se goedhartigheid het weggekwyn met die siekte saam. Pa se kamergordyn beweeg liggies en ek weet hy is bewus van wat aangaan.

 

“Wag hier, ek bring.”

 

Sy skud haar kop en gaan sit dan op die sypaadjie met haar kop skuins gedraai. Iewers wil ‘n klokkie lui. Ek is seker ek ken haar. Haastig stap ek die huis in, sluit die ysterhek en stap kombuis toe.

 

“Wat wil sy hê?” gil pa weer van die kamer af.

 

Dit is nodeloos om te antwoord, want hy is so doof soos ‘n kwartel. Daarom sit ek die ketel aan en kry brood en kouevleis uit die yskas. Daar is genoeg brood vir twee toebroodjies wat ek in servette toedraai. Dan maak ek vir haar ook koffie, sommer in ‘n polistireen koppie. Vinnig vat ek pa se koffie voor hy weer skreeu.

 

“Waar is jy dat jy my nie antwoord nie?”

 

“Ek was net gou besig met kos maak vir die vrou.”

 

“Ek glo dit nie. Ek het jou gesê ons het nie kos nie.”

 

“Ons kan ‘n broodjie spaar, Pa.”

 

“En wat moet ek vanmiddag eet?”

 

“Ek sal weer ‘n brood gaan koop.” Haastig stap ek uit en kry die broodjies en koffie.

Sy moes by die hek aan die slaapgeraak het, want die manier waarop sy lê laat my ver terug dink na ‘n tyd toe die lewe goed was, kos volop was en ons in die warmte van ons bed kon slaap. Ongekompliseerd, sonder bekommernis. ‘n Tyd van vriendskap en vreugde.

 

“Riekie!” roep ek hard genoeg, eintlik versigtig maar verstom.

 

“Riekie,” roep ek weer. Dié keer beweeg sy. Sy spring op, duidelik verbouereerd. Ek klik die hekoopmaker en die hek kraak oop. Ek gee ‘n tree oor die grenslyn en stop voor my eens beste maatjie. Die tenger skouers lyk nog erger in die oorgrote trui, haar lyf skraal en afgeleef.

 

Verbaas kyk sy my aan. Haar oë registreer nie dat ek haar op haar naam noem nie. Vuil hande word uitgehou en ek handig die eetgoed oor.

 

“Riekie, dit is ek – Engela,” probeer ek weer en staan nader. ‘n Vuil reuk bereik my neus en ek draai sodat ek teen die wind staan. Dit is ‘n warm dag, die somer son bak die wêreld met geweld. Die boom se koelte bied nie veel beskutting nie en die vrou kry koud. ‘n Verwese kyk ontmoet my, die eens helder blou oë nou dof en glasig.

 

“Ek moet loop.” Sy herken my nie, besef ek met weëmoed - Riekie Enslin, die dogter van die dorp se burgermeester ... A-klas student wat graad gevang het in joernalistiek. Ek was altyd so jaloers op haar. Slim en skrander, elke seun was agter haar aan. Hoekom is sy op die straat? My moeë lyf kom in beweging en ek hardloop agter haar aan.

 

“Riekie, wag vir my.” Sy rek egter haar tree en skarrel weg, bang en verlore en my hart vertrek in pyn.

 

“Kom môre weer. Ek sal sorg dat hier ‘n bord kos reg is vir jou!” roep ek verwese, maar sy is alreeds weg.

 

Ek sak neer op die gras en huil my hart uit. My lewe is in felle kontras van hare. Dit is asof ‘n gewig op my gesit word, ‘n gewig te swaar om te dra. My bene gee eenvoudig in en ek huil ... vir my pa, vir ma, vir Riekie. Die moegheid is soos ‘n swaar gordyn wat dreig om toe te trek.

 

Dit is baie later toe ek bedaar en ek terugstap, weer die knoppie druk sodat die hek kan toemaak. Ek het soveel vrae om haar te vra. Hoe kan ek haar help? Dan sug ek. Ek kan myself skaars help. Eintlik is ek op dieselfde plek waar sy is. Ek het darem ‘n Pa en Ma by wie ek nog kan bly. Al is Pa siek, voorsien hy ‘n dak or my kop en kos op die tafel. Ek kan dankbaar wees vir die klein gawes. Die Riekies van die wêreld is nie so gelukkig nie.

 

Stilweg skiet ek ‘n dankgebed op. Ek sal nooit weer kla as Pa my wakker maak nie, nooit weer moan omdat ek soos ‘n slaaf moet werk nie. Nee, van nou af sal ek dankbaar wees.

 

“Ek moet piepie!” gil pa en ek draf in die gang af. Daar is paniek in elke beweging soos Pa probeer om te keer, maar ek sien dit is te laat. “Ek roep jou - oor en oor! Waar was jy?” ‘n Traan verdwyn tussen die baie plooie - ‘n traan van vernedering.

 

Jammer, Paps ... kom.” Dit is asof ‘n kraan oopmaak en hy huil nog meer.

 

“Jy is goed vir ons, my kind.”

 

“Ek is lief vir Pa,” uiter ek sag.

 

Baie later, toe als rustig is buig ek my kop in diepe dankbaarheid: “Dankie Here vir hierdie oomblikke,” prewel ek sag, “Dankie vir my pa. Bewaar vir Riekie en voorsien aan haar ook net soos wat U aan my voorsien. Sy het dit meer nodig as ek want, my beker loop alreeds oor.

 ‘n Beker van genade.

©LynelleClark2021

 

Friday, January 15, 2021

Die Donker deur Riaan Palmer.

 


Beste lesers.

 

So is daar ‘n paar van julle wat my vra waar is ek en hoekom het ek niks te sê nie. Nou dat ek ‘n boek geskryf het, dink ek, ek is klaar? 

 

Hoe sê jy vir mense? In ‘n samelewing waar mense gereeld op hulle Facebook post “Ek is hier vir jou as jy wil praat.” Maar kan hulle regtig verstaan? Jy het al telkemale gevind dat ander mense nie belangstel in jou probleme nie. So, jy bly maar eerder stil.

So, hierdie post is nie om jou te laat lag nie. As jy gekom het om te lag, moet jy maar eerder nie verder lees nie. Nie vandag nie. Probeer more weer.

Ek skryf dit nie vir simpatie of “toemaar dit gaan beter word nie”. Hierdie post is vir myself. En dit is vir elkeen wat dit nodig het. En dit is vir elkeen wat regtig hulle geliefdes wil verstaan en help. Ek het “Die Donker” lank terug geskryf, maar dit is nog steeds relevant. Want wéér en wéér kom daar mense op ons pad wat die kaarte wegruk, wegloop en jou net daar los – opgebruik.

Partykeer is dit nie mense nie, maar Die Swart hond wat stil-stil gegroei het tot in ‘n onhanteerbare wilde dier.

 

Onthou dat elkeen wat jou pad kruis is besig om 'n stryd te voer waarvan jy niks weet nie. Wees altyd versigtig hoe jy ander mense behandel. Jou aksies kan iemand se dag beter maak of verwoes. 'n Lewe red of 'n lewe neem.

* * *

𝗗𝗶𝗲 𝗗𝗼𝗻𝗸𝗲𝗿

Jy bou ‘n huisie van kaarte. Elke kaart ‘n hoop. ‘n Droom. ‘n Wens. ‘n Aspirasie. ‘n Verlange. ‘n Begeerte.

Jy werk hard. Jy glo. Hierdie gaan ‘n pragtige huisie wees. Dit is jou hele lewe. Jou hele menswees.

Skielik kom daar ‘n warrelwind – dalk net ‘n ligte briesie en jou hele huisie tuimel in duie. Jou harde werk, hoop, drome, trots: verwoes. Jy sak inmekaar van die terugslag, net soos die huisie tuimel jy – plat op die grond. Moedeloos. Maar jy haal diep asem en jy begin weer bou. Jy blaas die kooltjie van hoop weer aan. Stadig maar seker kry jy opgestaan. Jy pak weer jou kaarte – drome, wense, familie, liefde, jou hart – en stadigaan groei die huisie weer. Uiteindelik staan jy weer regop, trots, by jou skepping. Jy glimlag breed en wys vir ander mense jou huisie – jou hele menswees. Jou siel. Jou vriende en familie bewonder dit. Behandel dit teer en met respek.

‘n Vreemdeling kom verbygestap en bekyk jou huisie van kaarte.

“Nee.” Sê die vreemdeling sonder verduideliking. Gevoelloos. Sonder empatie trek die vreemdeling een van die kaarte uit. Dit is ‘n kaart wat die fondasie van jou huisie vorm. Die huisie stort weer ineen. Die vreemdeling stap tevrede weg. Hulle verwoestende werk is gedoen. Onaangeraak deur die verwoesting, teleurstelling en hartseer wat hulle in hulle pad los. Dalk is dit nie eers ‘n vreemdeling nie. Dalk is dit iemand wat jy gedog het jy kan vertrou. Iemand wat help bou het aan die huisie.

Oorweldig deur die terugslag gaan lê jy plat op die grond. Hopeloos. Gebreek. Om jou lê die kaarte gestrooi. Jou handewerk, wat nou ‘n hoop rommel is, word nat van jou trane.

Jy kan nie meer nie. 

Jy wil nie meer nie.

Die Donker kom sit langs jou. Die Donker vat met sy hand aan jou arm.

Laat my in.” Sê Die Donker.

Die Donker sit sy arm om jou.

“Ek sal vir jou sorg.”

Jy weet dis leuens. Die Donker sorg vir niemand en niks. Maar jy is te moeg, te seer om terug te baklei. Jy voel Die Donker heeltemal om jou. In jou.

 

‘n Vreemdeling kom verbygestap en bekyk jou huisie van kaarte.

“Nee.” Sê die vreemdeling sonder verduideliking. Gevoelloos. Sonder empatie trek die vreemdeling een van die kaarte uit. Dit is ‘n kaart wat die fondasie van jou huisie vorm. Die huisie stort weer ineen. Die vreemdeling stap tevrede weg. Hulle verwoestende werk is gedoen. Onaangeraak deur die verwoesting, teleurstelling en hartseer wat hulle in hulle pad los. Dalk is dit nie eers ‘n vreemdeling nie. Dalk is dit iemand wat jy gedog het jy kan vertrou. Iemand wat help bou het aan die huisie.

Oorweldig deur die terugslag gaan lê jy plat op die grond. Hopeloos. Gebreek. Om jou lê die kaarte gestrooi. Jou handewerk, wat nou ‘n hoop rommel is, word nat van jou trane.

Jy kan nie meer nie.

Jy wil nie meer nie.

Die Donker kom sit langs jou. Die Donker vat met sy hand aan jou arm.

“Laat my in.” Sê Die Donker.

Die Donker sit sy arm om jou.

“Ek sal vir jou sorg.”

Jy weet dis leuens. Die Donker sorg vir niemand en niks. Maar jy is te moeg, te seer om terug te baklei. Jy voel Die Donker heeltemal om jou. In jou.

Mense loop verby jou, daar waar jy sonder hoop lê.

Vriende. Familie. Hulle sien nie dat jy plat op die aarde lê nie. Hulle sien nie hoe Die Donker oor jou kruip, deur jou vloei, jou verder wegvat nie.

Die mense vra jou vriendelik “Hoe gaan dit?”

Jy lig jou kop op en glimlag breed. “Goed dankie!” Dit is makliker om te glimlag as om te probeer verduidelik hoe jy voel. Hulle wil in elk geval nie die waarheid hoor nie, want hulle weet nie wat om daarmee te doen nie. Jy wil eintlik jou hand uitsteek en uitroep “Help my!”

Maar Die Donker maak jou stil. “Ek is joune. En jy is myne. Dis net ons. Niemand anders nie.” En dit word nog bietjie donkerder. 

 

Jy weet jy moet hier uit. Maar daar is nie meer krag nie. Nie meer hoop nie. Nie meer drome nie.

Jy het genoeg gehad. Wil nie. Kan nie. Sal nie.

Hoeveel keer moet jy die huisie weer probeer bou? Die kaarte van hoop en drome en geluk en liefde is so gebuig, verinneweer, dat dit nooit weer ‘n sterk fondasie sal wees nie.

Soos jy lê en wag, vir Die Donker om sy werk te doen, sien jy ánder mense om jou wat groter, mooier huisies gehad het. Hulle huisies het ook in duie gestort en nou lê hulle met gewonde siele op die grond. By elke gebreekte mens sit daar Die Donker.

Een vrou het haar kind verloor. Haar Donker is Hartseer. Sy kan geen lig verby haar Donker sien nie, dit oorweldig haar totaal en al. Haar Donker is dood stil. Hy hoef niks te sê nie.

‘n Ander man het alles verloor. Sy Donker is Drank. “Nog net een keer. Hierdie slukkie sal anders wees. Dis die laaste keer.” Sê sy Donker vir hom.

Jy weet Die Donker lieg.

Jy sien al die ander mense om jou wat ook deur Die Donker gevat is. Jy verstaan hulle. Hulle verstaan jou. Jy weet jy kan niks vir hulle doen nie. Hulle weet hulle kan niks vir jou doen nie. Party se Donker is baie donkerder as joune. Maar hulle Donker is húlle Donker. Jou Donker is jóú Donker.

 

𝐷𝑖𝑒 𝐷𝑜𝑛𝑘𝑒𝑟 𝑖𝑠 𝑤𝑟𝑒𝑒𝑑. 𝐺𝑒𝑛𝑎𝑑𝑒𝑙𝑜𝑜𝑠.

𝐷𝑎𝑎𝑟 𝑖𝑠 𝑔𝑒𝑒𝑛 𝑘𝑜𝑜𝑟𝑠 𝑛𝑖𝑒, 𝑔𝑒𝑒𝑛 𝑤𝑜𝑛𝑑𝑒, 𝑔𝑒𝑒𝑛 𝑏𝑙𝑜𝑒𝑑,

𝑔𝑒𝑒𝑛 𝑡𝑜𝑒𝑡𝑠𝑒 𝑜𝑚 𝑚𝑒𝑛𝑠𝑒 𝑡𝑒 𝑙𝑎𝑎𝑡 𝑤𝑒𝑒𝑡 𝑖𝑒𝑡𝑠 𝑖𝑠 𝑓𝑜𝑢𝑡 𝑛𝑖𝑒.

𝑁𝑒𝑡 𝑑𝑖𝑒 𝑠𝑡𝑎𝑑𝑖𝑔𝑒 𝑒𝑟𝑜𝑠𝑖𝑒 𝑣𝑎𝑛 𝑑𝑖𝑒 𝑠𝑒𝑙𝑓, 𝑠𝑜 𝑣𝑒𝑟𝑟𝑎𝑑𝑒𝑟𝑙𝑖𝑘 𝑠𝑜𝑜𝑠 𝑘𝑎𝑛𝑘𝑒𝑟.

𝐸𝑛 𝑠𝑜𝑜𝑠 𝑘𝑎𝑛𝑘𝑒𝑟, 𝑖𝑠 𝑑𝑖𝑡 𝑖𝑛 𝑤𝑒𝑠𝑒 '𝑛 𝑒𝑒𝑛𝑠𝑎𝑚𝑒 𝑒𝑟𝑣𝑎𝑟𝑖𝑛𝑔;

'𝑛 𝑘𝑎𝑚𝑒𝑟 𝑖𝑛 𝑑𝑖𝑒 𝐻𝑒𝑙 𝑚𝑒𝑡 𝑛𝑒𝑡 𝑗𝑜𝑢 𝑛𝑎𝑎𝑚 𝑜𝑝 𝑑𝑖𝑒 𝑑𝑒𝑢𝑟.

Jy sien ‘n man gaan staan stil langs ‘n gevallene. “Staan op man!” Sê hy vir die gevallene. “Dis nie so erg nie. Moenie so sussie wees nie. Ruk jou reg.” Die gevallene probeer opbeur, maar Die Donker is te groot. Te swaar. Jy wil uitroep “Los hom uit! Wat weet jy van Die Donker af?”. Maar jy’t nie ‘n stem nie.

Langs jou kom kniel iemand. ‘n Vreemdeling. Sy glimlag vir jou en gee vir jou ‘n splinternuwe kaart. Sy draai woordeloos om en loop.

Jy draai die kaart om en om in jou vingers. Dis maar ‘n vaal, onbenullige kaart, maar in jou oë is dit ‘n besondere mooi kaart.

Die Donker haal sy knieg van jou bors af.

Die kaart sal ‘n sterk fondasie maak.

Die Donker gee ‘n tree agteruit.

“Jy is spesiaal. Jy is belangrik vir ons.” Staan die woorde op die kaart.

“Jy is niemand. Jy is niks.” Probeer Die Donker vasklou.

Nog. Net. Een. Keer.

Jy sit die blink nuwe kaart regop en balanseer een van jou ou, geskeurde vuil kaarte teen dit. HOOP – kan jy net-net die woord uitmaak. Die twee kaarte teen mekaar staan net-net regop. Die begin van ‘n kaartehuisie.

Moenie huil as die son nie meer skyn nie. Jy gaan nie die sterre deur jou trane kan sien nie.

𝘕𝘰𝘨. 𝘕𝘦𝘵. 𝘌𝘦𝘯. 𝘒𝘦𝘦𝘳.

* * *

Opgedra aan:

Ek dra hierdie op aan almal wat sukkel met depressie, seerkry, swaarkry. Almal wat Die Donker ken. Ek het nie woorde van wysheid wat jou gaan laat beter voel nie.

Net dit: Nog. Net. Een. Keer.

Nog net een tree.

Nog net een dag.

As jy verlore is in die woud, neem dit jou soms 'n rukkie om te besef dat jy verlore is. Vir ‘n rukkie probeer jy jouself oortuig dat jy net so bietjie van die paadjie afgestap het en dat jy enige oomblik weer die voetpad sal kry. Dan word dit nag en weer en weer, en jy weet nog steeds nie waar jy is nie. Dan is dit tyd om te erken dat jy so ver van die pad afgedwaal het, dat jy nie eers meer weet watter rigting die son opkom nie. Maar soek die lig. Dis wanneer dit die donkerste is, wat jy lig die maklikste kan raaksien. En gaan daarnatoe. Dit voel of jy nie krag het nie. Maar jy hét. Soek die lig. Laat die lig toe.

* * *

Meer belangriker dra ek die op aan die mense wat NIE nou op hulle knieë staan met Die Donker langs hulle nie: 𝘋𝘦𝘦𝘭𝘬𝘢𝘢𝘳𝘵𝘦𝘶𝘪𝘵. Oral waar jy gaan. Jy het géén idee hoe groot verskil die mees onbenulligste kompliment aan iemand se lewe/dag kan maak nie. As jy wegstap by iemand, wat los jy daar? Verwoesting? Of hoop? Lewe jy jou lewe so dat, as jy vertrek, die mense wat agter bly is, of jammer is dat jy moet gaan? Dit is so eenvoudig. Daar is mense om ons wat lewens verwoes, en daar is mense om ons wat lewens red. Jou keuse.

 © Riaan Palmer 2021

 Kontak Riaan op sy Facebook blad 


 

Wesens filmontleding-kompetisie: "Wesens is like nothing you have ever seen in Afrikaans", said Leon van Nierop and rated the film as one of his Top 10 films of 2020.

  Jy kan R10 000 wen met die Karoo Wetenskapfiksiefilm – WESENS!   Die wetenskapfiksiefilm WESENS gee filmliefhebbers nou die gel...